A slide into boorishness? That’s down to the other person now.
“Het verschil zit hem in mensen die zich aanpassen aan de realiteit en mensen die de realiteit aanpassen naar gelang hun doel” (Henry Kissinger).
“The difference lies between people who adapt to reality and people who adapt reality to suit their goal” (Henry Kissinger)
“Bijna negen op de tien Nederlanders zien verhuftering als een bedreiging voor de samenleving. Tegelijkertijd leggen zij de oorzaak van het probleem vrijwel unaniem buiten zichzelf. Dat blijkt uit een nieuwe HCSS Focus van Gerben Bakker en Jesse Kommandeur, gebaseerd op een peiling van HCSS in samenwerking met KiesKompas.
Nederlanders ervaren verhuftering vooral als een normatief en cultureel probleem. Respectloos gedrag en het niet naleven van regels worden breed als zorgwekkend gezien, ongeacht leeftijd, opleiding of politieke kleur. De maatschappelijke gevolgen worden vooral gezocht in de erosie van sociale normen, gezag en onderling vertrouwen. Concrete gevolgen voor veiligheid, criminaliteit en leefbaarheid wegen voor respondenten minder zwaar.”
Aldus de inleiding op het rapport.
HCSS Focus | Verhuftering – HCSS
Als mensen zichzelf als zoogdieren zien, dan is het opmerkelijk, dat de waargenomen verhuftering over de jaren niet stabiel is. Verhuftering dus in de zin van het rapport:
“het proces van verschraling van sociaal aangepast gedrag in de publieke sfeer, bijdragend aan gevoelens van maatschappelijke desillusie, onveiligheid of onleefbaarheid. Het gaat niet direct om strafbare feiten maar om storende, respectloze gedragingen zoals schelden, voordringen, enzovoort. In cultuurfilosofische zin wijst verhuftering op de gevolgen van persoonlijke genotsmaximalisatie en onbegrensde vrijheidsuitleving, tegenover de opoffering van de morele ervaring van anderen of de collectieve verantwoordelijkheid voor leefbaarheid.”
In de wereld van de zoogdieren is houding en gedrag – als je dat zo mag noemen – een constante factor. Aangeleerd door de ouders en afgestraft door de harde omgeving, als je de lessen niet leert of toepast. Dat loopt als een rode draad door de gehele voedselketen. Als de omgeving verandert, wordt houding en gedrag daarop aangepast (evolutie). Zo niet, dan geldt de wet van de natuur: “adept or die”.
Dat zou bij mensen niet anders moeten zijn. Maar wat lees je in het rapport? “Het ontbreekt niet primair aan handhaving, maar aan een gedeelde basis van respectvolle omgangsvormen op het bovenlokale niveau waar mensen elkaar als samenleving tegenkomen”. Aldus in de samenvatting van het rapport.
Er is dus geen gedeelde basis en dat zou binnen de zoogdieren normaal wel het geval moeten zijn. En ja, het is waar: verhuftering gaat millennia terug. Wat er onder wordt verstaan verandert met de context van de evoluerende samenleving. Het onttrekt zich dus aan de natuurwet: “adept or die”.
Maar zou er een moment kunnen komen, dat verhuftering een kantelpunt kent en verhuftering wel de natuurwet van de zoogdieren volgt?
“Almost nine out of ten Dutch people view the coarsening of society—or *verhuftering*—as a threat to society itself. At the same time, they are virtually unanimous in attributing the cause of the problem to factors outside themselves. This is according to a new HCSS Focus report by Gerben Bakker and Jesse Kommandeur, based on a survey conducted by HCSS in collaboration with KiesKompas.
The Dutch perceive this coarsening primarily as a normative and cultural issue. Disrespectful behavior and a failure to observe rules are widely viewed with concern, regardless of age, education level, or political affiliation. The societal consequences are seen mainly in the erosion of social norms, authority, and mutual trust. Concrete impacts on safety, crime, and livability weigh less heavily on respondents.”
So states the report’s introduction.
If one views humans as mammals, it is remarkable that the perceived coarsening of society has not remained stable over the years. Here, “coarsening” is defined in the sense used in the report:
“the process of a decline in socially appropriate behavior within the public sphere, contributing to feelings of societal disillusionment, a lack of safety, or a deterioration in the quality of life. It does not refer directly to criminal offenses, but rather to disruptive, disrespectful behaviors such as verbal abuse, cutting in line, and so forth. In a cultural-philosophical sense, this coarsening points to the consequences of prioritizing personal gratification and the unrestrained exercise of freedom over the moral experience of others or collective responsibility for livability.”
In the world of mammals, attitude and behavior—if one can call them that—are constant factors. They are learned from parents and punished by a harsh environment if the lessons are not mastered or applied. This runs like a common thread through the entire food chain. When the environment changes, attitudes and behaviors adapt accordingly (evolution). If they do not, the law of nature applies: “adapt or die.”
It should be no different for humans. Yet, what does the report say? “The primary issue is not a lack of enforcement, but the absence of a shared foundation of respectful conduct at the supra-local level—the sphere where people encounter one another as a society.” That is the conclusion drawn in the report’s summary.
There is, therefore, no shared foundation—something that would normally be the case among mammals. And yes, it is true: the coarsening of society goes back millennia. What is understood by this term shifts with the context of an evolving society. It thus eludes the natural law of “adapt or die.”
But could there come a moment when this coarsening reaches a tipping point and finally succumbs to the natural law governing mammals?
Ricky Turpijn
